Hướng dẫn thiết lập môi trường lập trình và cài đặt Python 3 trên Ubuntu 20.04

Những điểm chính

• Cập nhật hệ thống: Biết cách cập nhật package và nâng cấp Ubuntu trước khi cài đặt Python để đảm bảo môi trường luôn ổn định.

• Cài đặt Python 3: Biết cách kiểm tra phiên bản Python hiện có, cài đặt Python và pip nếu chưa được cài.

• Thiết lập Virtual Environment: Hiểu cách tạo môi trường lập trình độc lập để tránh xung đột giữa các dự án Python.

• Viết và chạy chương trình: Biết cách tạo và thực thi một tệp Python nhằm kiểm tra môi trường đã được thiết lập thành công.

Bước 1: Cập nhật hệ thống trước khi cài đặt Python 3

Trước khi cài đặt bất kỳ phần mềm nào, bạn nên cập nhật danh sách package và nâng cấp hệ thống lên phiên bản mới nhất.

Trước tiên, cập nhật danh sách package:

sudo apt update

Tiếp theo, nâng cấp toàn bộ package:

sudo apt -y upgrade

Tham số -y sẽ tự động xác nhận quá trình nâng cấp. Tùy từng hệ thống, Ubuntu có thể yêu cầu bạn xác nhận thêm một số thông báo trong quá trình cập nhật.

Bước 2: Kiểm tra và cài đặt Python 3

Ubuntu 20.04 thường đã được cài sẵn Python 3. Bạn có thể kiểm tra bằng lệnh:

python3 -V

Nếu Python đã được cài đặt, bạn sẽ nhận được kết quả tương tự:

Python 3.8.10

Nếu hệ thống chưa có Python, hãy cài đặt bằng:

sudo apt install python3

Cài đặt pip

pip là trình quản lý package của Python, giúp bạn cài đặt và cập nhật các thư viện cần thiết.

Thực hiện:

sudo apt install -y python3-pip

Sau khi cài đặt xong, bạn có thể cài thêm các thư viện bằng cú pháp:

pip3 install package_name

Ví dụ cài đặt NumPy:

pip3 install numpy

Hoặc cài Pandas:

pip3 install pandas

Cài đặt các gói phát triển

Để đảm bảo môi trường Python đầy đủ khi biên dịch hoặc cài đặt các package có native extension, bạn nên cài thêm:

sudo apt install -y build-essential libssl-dev libffi-dev python3-dev

Những gói này sẽ hỗ trợ quá trình cài đặt các thư viện Python phức tạp và giúp hạn chế lỗi phát sinh trong quá trình phát triển.

Bước 3: Thiết lập môi trường lập trình (Virtual Environment)

Thay vì cài đặt toàn bộ thư viện vào hệ thống, bạn nên sử dụng Virtual Environment để mỗi dự án có môi trường Python riêng biệt.

Đầu tiên, cài đặt module venv:

sudo apt install -y python3-venv

Tiếp theo, tạo thư mục chứa các môi trường:

mkdir environments

cd environments

Sau đó tạo môi trường mới:

python3 -m venv my_env

Sau khi hoàn tất, bạn có thể kiểm tra nội dung thư mục:

ls my_env

Kết quả sẽ tương tự:

bin

include

lib

lib64

pyvenv.cfg

share

Kích hoạt môi trường

Để bắt đầu sử dụng môi trường vừa tạo:

source my_env/bin/activate

Khi kích hoạt thành công, dấu nhắc lệnh sẽ thay đổi, ví dụ:

(my_env) user@ubuntu:~$

Điều này cho biết mọi package Python bạn cài đặt tiếp theo sẽ chỉ nằm trong môi trường my_env mà không ảnh hưởng đến hệ thống hoặc các dự án khác.

Bước 4: Viết và chạy chương trình Python đầu tiên

Sau khi môi trường đã sẵn sàng, hãy tạo một chương trình đơn giản để kiểm tra.

Tạo tệp mới:

nano my_script.py

Nhập nội dung:

print("Hello, World!")

Lưu tệp bằng Ctrl + X, nhấn Y rồi Enter.

Sau đó chạy chương trình:

python my_script.py

Nếu mọi thứ được cấu hình đúng, màn hình sẽ hiển thị:

Hello, World!

Đây là dấu hiệu cho thấy Python và Virtual Environment đã hoạt động bình thường.

Thoát khỏi Virtual Environment

Sau khi hoàn thành công việc, bạn có thể thoát khỏi môi trường bằng lệnh:

deactivate

Khi đó dấu nhắc lệnh sẽ trở về trạng thái ban đầu và hệ thống sẽ sử dụng lại môi trường Python mặc định của Ubuntu.